NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
CÔNG TY ĐẦU TƯ XUẤT BẢN – THIẾT BỊ GIÁO DỤC VIỆT NAM

Mang

c số
ộ
u
c

n

ào
v
g

b

c−
ọ
h
ài

Đ

c vào cuộc sống
ọ
h
i
à
ưa b

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN

SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA TIN HỌC 10
CÁNH DIỀU
(Định hướng Tin học ứng dụng)

HÀ NỘI − 2022

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA

(Định hướng Tin học ứng dụng)

MỤC LỤC
Phần thứ nhất. HƯỚNG DẪN CHUNG…………………………...............................3

I. THÔNG TIN CHUNG .......................................................................................... 3
II. MỤC ĐÍCH VÀ ĐỊNH HƯỚNG BIÊN SOẠN.................................................. 4
III. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI SỬ DỤNG .......................................................... 5
IV. CẤU TRÚC CHUNG MỖI QUYỂN SÁCH TIN HỌC 10 CÁNH DIỀU ........ 6
V. MỘT SỐ ĐIỂM MỚI CỦA BỘ SÁCH .............................................................. 7
VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO, BỔ TRỢ ............................................................... 12
Phần thứ hai. GIỚI THIỆU NỘI DUNG CỤ THỂ…………….……......................14
I. SGK TIN HỌC 10 CÁNH DIỀU........................................................................ 14
II. SÁCH CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP ĐỊNH HƯỚNG ICT .................................... 55

2

Phần thứ nhất

HƯỚNG DẪN CHUNG
I. THÔNG TIN CHUNG
1. Nhà xuất bản
Bộ sách giáo khoa (SGK) Tin học 10 Cánh Diều do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm phối
hợp với Công ty Cổ phần Đầu tư Xuất bản – Thiết bị Giáo dục Việt Nam (VEPIC) thực hiện.

2. Cấu trúc bộ sách
Thực hiện định hướng nghề nghiệp ở cấp trung học phổ thông, nội dung cốt lõi và chuyên
đề học tập ở môn Tin học được phân hoá theo hai định hướng là Tin học ứng dụng (ICT) và Khoa
học máy tính (CS). Học sinh (HS) được lựa chọn một trong hai định hướng đó để học tập. . Do
đó, bộ SGK Tin học Cánh Diều ở lớp 10 gồm ba quyển: quyển Tin học 10 về nội dung cốt lõi
gồm các chủ đề chung cho cả 2 định hướng, mỗi định hướng có một chủ đề riêng; quyển
Chuyên đề học tập Tin học 10 – Khoa học máy tính theo định hướng CS và quyển Chuyên
đề học tập Tin học 10 – Tin học ứng dụng theo định hướng ICT.
Song hành với bộ SGK Tin học 10 Cánh Diều còn có sách giáo viên (SGV) Tin học 10
giúp các thầy cô giáo có thêm tư liệu triển khai dạy học và sách bài tập (SBT) Tin học 10 giúp
thầy cô cũng như các em HS có thêm tài liệu tham khảo rất hữu ích.

3. Đội ngũ tác giả
Sách được biên soạn bởi 11 nhà giáo thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học
Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Bách khoa Hà nội và Trường Đại học Điện lực.
Tập thể tác giả Bộ sách Tin học Cánh Diều xuyên suốt từ lớp 3 đến lớp 12 là những nhà
giáo chuyên gia trong giáo dục tin học với một số đóng góp tiêu biểu như sau:
− Toàn bộ thành viên của Ban phát triển Chương trình môn Tin học 2018 là Tổng Chủ
biên, Chủ biên và tác giả.
− Xây dựng chương trình bồi dưỡng giáo viên (GV) Tin học bậc cử nhân Sư phạm Tin học,
đồng thời trực tiếp đào tạo và bồi dưỡng GV với các vai trò Chủ biên, tác giả, giảng viên tập huấn.
− Xây dựng chương trình và trực tiếp đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành Lí luận và
Phương pháp dạy học với vai trò Chủ biên, tác giả, giảng viên.
− Biên soạn các tài liệu về chương trình (CT), SGK, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh
giá trong giáo dục với vai trò Chủ biên, tác giả, giảng viên tập huấn.
− Chủ biên và tác giả các bộ SGK, SGV, SBT Chương trình 2006 ở cấp trung học phổ
thông (THPT) và các SGK theo mô hình VNEN ở cấp trung học cơ sở (THCS).
− Chủ biên và tác giả Chương trình và Tài liệu giáo khoa chuyên Tin học Chương trình 2006.
− Tham gia trực tiếp bồi dưỡng HS giỏi Tin học cấp Quốc gia và đội tuyển Tin học Việt Nam
tham gia Olympic Quốc tế.
− Một số GV đã từng trực tiếp dạy học ở cấp THPT.
3

II. MỤC ĐÍCH VÀ ĐỊNH HƯỚNG BIÊN SOẠN
Đáp ứng yêu cầu của Chương trình môn Tin học 2018 và Tiêu chí SGK phổ thông theo
Thông tư 33 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

1. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi chung
Môn Tin học góp phần thực hiện các yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực
chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học đã được quy định trong Chương trình
tổng thể.

2. Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù
HS hình thành, phát triển được năng lực tin học với năm thành phần năng lực sau đây:
– NLa: Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông.
– NLb: Ứng xử phù hợp trong môi trường số.
– NLc: Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông.
– NLd: Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học.
– NLe: Hợp tác trong môi trường số.
Bộ sách Tin học 10 Cánh Diều cung cấp ba mạch kiến thức: Học vấn số hoá phổ thông
(DL), Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), Khoa học máy tính (CS) thông qua các
chủ đề xuyên suốt.

3. Các định hướng chính
SGK Tin học 10 Cánh Diều được biên soạn phù hợp với cách tiếp cận phát triển năng lực,
đảm bảo việc dạy học giúp HS đạt được đầy đủ các yêu cầu ở từng nội dung cốt lõi trong
Chương trình Tin học lớp 10 năm 2018. Các tác giả đã biên soạn bộ sách theo một số định
hướng chính như sau:
− Kế thừa những kiến thức, kĩ năng tin học mà HS lớp 10 đã có ở cấp tiểu học và cấp
THCS, tận dụng những trải nghiệm HS đã có trong cuộc sống để xây dựng kiến thức mới, hình
thành kĩ năng mới cho HS.
− Tất cả kiến thức đều được liên hệ với ứng dụng trong thực tế, yêu cầu HS giải quyết vấn
đề trong bối cảnh thực tiễn nhất định.
− Coi trọng phương pháp dạy học trực quan, chuyển dần từ tư duy cụ thể sang tư duy tổng
quát hoá và tư duy trừu tượng hoá.
− Hỗ trợ cho GV về ý tưởng sư phạm thông qua các hoạt động có tính chất kiến tạo kiến
thức mới cho HS.
− Chú ý bồi dưỡng ý thức tự học và khuyến khích HS tự khám phá, tự đánh giá.

4. Đổi mới vai trò GV
− Hỗ trợ cho GV thể hiện cách tiếp cận mới từ nội dung bài học hình thành được ý tưởng
xây dựng các đề tài thực tiễn cho HS thực hiện dự án.
− Tạo cơ hội thuận lợi để GV trở thành người hướng dẫn thực sự, người cố vấn cho HS
trong suốt cả quá trình từ học bài học bổ trợ, thực hành rèn luyện kĩ năng đến thực hiện dự án,
đánh giá kết quả sản phẩm.
4

− GV không còn là người cầm tay chỉ việc, không còn tình trạng GV đọc SGK để HS ghi
chép lại.
− GV có cơ sở và điều kiện đánh giá kết quả học tập của HS thông qua chất lượng sản phẩm.
− GV có những cơ hội rèn luyện phát triển cho HS không chỉ năng lực tin học mà cả năm
phẩm chất chủ yếu và ba năng lực cốt lõi trong CT GDPT tổng thể 2018.

5. Giáo dục HS
− Tạo cơ hội để HS khám phá những vấn đề trong thực tế, sáng tạo và linh hoạt trong việc
giải quyết vấn đề, bộc lộ và phát huy tiềm năng cá nhân.
− Phát triển cho HS khả năng khai thác các phần mềm, rèn luyện các kĩ năng sử dụng hệ
thống phần mềm soạn thảo văn bản, phần mềm trình chiếu và bảng tính điện tử để tạo ra những
sản phẩm hoàn chỉnh hữu ích với chính HS và cộng đồng.
− Phát triển ở HS kĩ năng thu thập và xử lí thông tin, một kĩ năng cần thiết cho mọi đối
tượng trong xã hội hiện đại.
− Tạo cơ hội để HS rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc nhóm, giao tiếp và hợp tác,
phát triển kĩ năng tranh biện.
− Phát triển cho HS khả năng tự học, tự mở rộng kiến thức khi có nhu cầu phát sinh trong
giải quyết vấn đề.

III. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI SỬ DỤNG
Cấp THPT thuộc giai đoạn giáo dục hướng nghiệp, phân hoá sâu. Vì vậy, môn Tin học ở
THPT, nội dung tin học cốt lõi và chuyên đề học tập đều phân hoá thành hai định hướng là Tin
học ứng dụng (ICT) và Khoa học máy tính (CS).
Định hướng ICT đáp ứng nhu cầu sử dụng máy tính, công nghệ số của mọi công dân trong
thời đại số hoá và toàn cầu hoá. Những ngành nghề thuộc các lĩnh vực như: xã hội nhân văn,
du lịch, văn hoá, nghệ thuật,... đều rất cần sử dụng công cụ tin học. Do vậy định hướng ICT
là lựa chọn thích hợp với các em hướng đến những lĩnh vực đó. Định hướng CS đáp ứng mục
đích bước đầu tìm hiểu nguyên lí hoạt động của hệ thống máy tính, phát triển tư duy máy tính,
phát triển ứng dụng trên hệ thống máy tính. Do vậy, định hướng CS là lựa chọn phù hợp với
những em muốn làm việc hoặc học tiếp không chỉ trong lĩnh vực tin học mà còn trong một số
ngành nghề khác cần vận dụng kiến thức và kĩ năng tin học ở mức cao như: điện tử viễn thông,
công nghệ, kĩ thuật,… Ở các lĩnh vực như: khoa học tự nhiên, xây dựng, kiến trúc, giao thông,
quân sự,... có rất nhiều chuyên ngành sâu với sự đa dạng về mức độ và phạm vi yêu cầu kiến
thức, kĩ năng tin học. Do đó, lựa chọn định hướng CS hay ICT là phụ thuộc vào lựa chọn
chuyên ngành sâu của mỗi ngành trong mỗi lĩnh vực.
Bộ sách ba quyển Tin học 10 Cánh Diều phục vụ cho các đối tượng sau đây:
(1) Đối với HS lớp 10, là tài liệu chính được sử dụng dưới sự hướng dẫn của GV nhằm
chiếm lĩnh tri thức, tìm tòi và vận dụng tri thức theo YCCĐ quy định trong Chương trình môn
Tin học lớp 10 năm 2018 (Phần nội dung cốt lõi và YCCĐ của định hướng ICT và CS ; Nội
dung và YCCĐ của các cụm chuyên đề học tập).
5

(2) Đối với GV, là tài liệu chính giúp định hướng phân tích, lựa chọn nội dung, phương
pháp, hình thức, phương tiện dạy học và công cụ kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS.
(3) Phụ huynh HS có thể dùng làm tài liệu tham khảo để hỗ trợ, hướng dẫn con em mình
tự học ở nhà.
(4) Các cán bộ quản lí chuyên môn của các cơ sở giáo dục có thể tham khảo để giám sát
chất lượng dạy và học Tin học 10.
Bộ sách Tin học 10 Cánh Diều được biên soạn đáp ứng YCCĐ mức độ chuẩn nhằm phục
vụ rộng rãi đối với tất cả các đối tượng nêu trên trong phạm vi cả nước.

IV. CẤU TRÚC CHUNG MỖI QUYỂN SÁCH TIN HỌC 10 CÁNH DIỀU
1. Cấu trúc bài học
Tất cả các bài học trong mỗi quyển thuộc bộ sách Tin học 10 Cánh Diều đều được tổ chức
theo cấu trúc phù hợp với quá trình nhận thức của HS, gồm các mục sau đây:
− Mục tiêu: Nhằm gợi động cơ hướng đích và căn cứ cho việc tự kiểm tra của HS.
− Phần khởi động: Nêu vấn đề, tạo hứng thú và dẫn dắt các em vào bài học một cách
tự nhiên.
− Các mục kiến thức: Thiết kế các hoạt động kiến tạo kiến thức mới và cung cấp kiến
thức mới. Toàn bộ phần văn bản (không kể các hoạt động) đã cung cấp đủ thông tin hình thành
kiến thức mới của bài. Các hoạt động là các biện pháp mang tính sư phạm để HS tiếp thu những
kiến thức mới được chủ động, dễ dàng và sâu sắc hơn.
− Luyện tập: Là để củng cố kiến thức mới, rèn luyện kiến thức và kĩ năng vừa hình thành.
− Vận dụng: giúp HS chuyển hoá kiến thức kĩ năng mới thành của mình thông qua giải
quyết một vấn đề thực tiễn trong học tập, cuộc sống.
− Câu hỏi tự kiểm tra: Bồi dưỡng khả năng tự học cho HS, khơi lên sự tự tin và chủ động
trong học tập.
− Tóm tắt bài học: Nhằm tóm tắt các nội dung chính của bài học mà HS cần ghi nhớ.
− Ở cuối một số bài học có Bài tìm hiểu thêm cung cấp một vài mở rộng nội dung bài học,
tạo hứng thú cho HS khá giỏi, giúp GV có thêm thuận lợi để dạy học phân hoá.

2. Một số giải thích
Ưu điểm đáng chú ý của sách Tin học 10 Cánh Diều là tính hiện đại ở nội dung bài học,
sự giản dị dễ hiểu trong trình bày để HS có thể tự học và sự phối hợp hiệu quả giữa lí thuyết
với thực hành. Những HS theo định hướng Tin học ứng dụng (ICT) sẽ tìm thấy hứng thú trong
những ứng dụng rất thiết thực, rất hữu ích dù các em có dự định theo ngành nghề nào trong
tương lai. Những HS theo định hướng Khoa học máy tính (CS) sẽ được khám phá những nguyên
lí làm nên những điều kì diệu của máy tính.
Bộ sách Tin học 10 Cánh Diều được biên soạn với tinh thần tạo điều kiện để các thầy cô
đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá
đồng thời hỗ trợ các thầy cô dạy học phân hoá. Với bộ sách này, các em HS được khuyến khích
chủ động và sáng tạo trong học tập, tạo nhiều cơ hội cho các em tự tìm hiểu khả năng của mình
để có thể định hướng tốt cho tương lai.
6

Phần mục tiêu của bài học được nêu ở phần: “Học xong bài này, em sẽ:” ngay sau tên bài
học. Những điều nêu ở đây thể hiện YCCĐ của bài học giúp cho GV, HS và cả phụ huynh xác
định được đích đến của bài học.
Phần kiến thức mới được chia thành một số mục, mỗi mục hình thành cho HS một đơn vị
kiến thức nhỏ của bài học. Để kiến tạo nên kiến thức ở mỗi mục như vậy có thể có hoạt động để
GV tổ chức cho HS thực hiện. GV hoàn toàn có thể thay đổi các hoạt động này bằng các hoạt
động phù hợp hơn với đối tượng HS của mình. Toàn bộ phần văn bản (không kể các hoạt động)
cũng đã cung cấp đủ thông tin hình thành kiến thức mới của bài. Tuy nhiên, các hoạt động là các
biện pháp mang tính sư phạm để giúp HS tiếp thu được dễ dàng và sâu sắc hơn những kiến thức
mới. Các tên gọi thể hiện khái niệm mới cùng với phần giải thích sẽ nằm trong hộp màu xanh bên
phải, còn những dòng chữ màu xanh là những câu được nhấn mạnh trong mục đó.
Các câu hỏi, bài tập chia làm Luyện tập, Vận dụng và Câu hỏi tự kiểm tra. Như tên gọi, các
câu hỏi và bài tập trong phần Luyện tập có mục đích củng cố kiến thức mới, rèn luyện kiến thức
và kĩ năng vừa hình thành bằng cách áp dụng trực tiếp hoặc làm tương tự những gì vừa tiếp thu.
Thông qua luyện tập HS làm cho kiến thức mới trở thành của mình, HS bắt đầu có những kĩ
năng mới. Không thể dừng ở mức chỉ có kiến thức, HS phải được phát triển năng lực dùng kiến
thức kĩ năng để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Bài tập Vận dụng đòi hỏi HS phải sử dụng hiểu
biết mới có cùng với những kiến thức tích luỹ được để giải quyết một vấn đề thực tiễn hoặc gần
với thực tiễn. Câu hỏi tự kiểm tra ở cuối mỗi bài học giúp HS tự đánh giá xem mình có đạt
được mục tiêu của bài học đó hay không, còn điều gì cần học lại hoặc hỏi bạn bè hay xin sự
giúp đỡ của thầy, cô giáo. SGK được biên soạn nhằm giúp cho HS thực hiện được đầy đủ và
đúng các câu hỏi và bài tập trong bài thì sẽ đạt được yêu cầu đặt ra của bài (tất cả các bài trong
chủ đề đều như vậy thì đạt được yêu cầu của chủ đề). Tuy nhiên cần phải hiểu rằng không bắt
buộc tất cả các câu hỏi bài tập của một bài học trong sách phải được thực hiện trong thời gian
dạy học trên lớp. Tuỳ theo tình hình thực tế của tiết học, GV chọn một số bài cho HS làm trên
lớp và phần còn lại giao nhiệm vụ HS làm ở nhà. Thông thường những yêu cầu trong phần
Luyện tập nên được thực hiện trong giờ học trên lớp. GV hoàn toàn có thể thay các bài tập để
phù hợp với đối tượng HS, nhưng phải tránh làm HS quá tải mất hứng thú với môn học và mất
khả năng sáng tạo. SBT là một tài liệu tham khảo tốt giúp GV không mất thời gian khi muốn
linh hoạt hơn trong việc giao nhiệm vụ cho HS.
Một số bài học có Bài tìm hiểu thêm nhằm cung cấp một vài kiến thức mở rộng cho một
nội dung trong bài học, khuyến khích HS khá, giỏi và HS yêu thích nội dung này tìm và biết
thêm kiến thức. Thông tin trong Bài tìm hiểu thêm có thể đem lại những hiểu biết nhằm làm HS
hứng thú với môn học, làm HS dễ nhớ hơn ý nghĩa của các bài học.

V. MỘT SỐ ĐIỂM MỚI CỦA BỘ SÁCH
1. Cách tiếp cận
Tập thể tác giả đã khảo cứu cẩn thận Chương trình Giáo dục phổ thông (CT GDPT) tổng
thể, CT môn Tin học 2018, các mô hình SGK Tin học trong và ngoài nước. Từ đó, bộ sách Tin
học Cánh Diều được thiết kế có tính khoa học và sư phạm, đảm bảo sự nhất quán xuyên suốt
từ lớp 3 đến lớp 12 về mô hình, cách tiếp cận, cấu trúc trình bày. Ngoài tính nhất quán với quan
7

điểm của toàn bộ sách, sách ở mỗi cấp học được biên soạn với những đặc điểm riêng để phù
hợp với tâm sinh lí, sự phát triển năng lực và cách học của HS ở cấp học đó. Đây là nét đặc
trưng nổi bật thể hiện đặc sắc riêng của bộ sách Tin học Cánh Diều.
Trên cơ sở thiết kế tổng thể của toàn bộ sách Tin học Cánh Diều, SGK Tin học 10 đã được
biên soạn theo bốn cách tiếp cận chính. Sau đây trình bày rõ hơn về bốn cách tiếp cận quan
trọng đó (các ví dụ minh hoạ được trích chọn từ SGK Tin học 10).
1.1. Tiếp cận phát triển phẩm chất, năng lực
Khác với SGK Chương trình 2006 được biên soạn theo tiếp cận nội dung, SGK Cánh Diều
được biên soạn theo tiếp cận phát triển năng lực. Về thực chất, SGK Chương trình 2006 có mục
tiêu trả lời cho câu hỏi “Học xong HS biết được những gì?”. Phù hợp với xu hướng phát triển
của giáo dục các nước tiên tiến, theo cách tiếp cận phát triển năng lực, SGK Tin học Cánh Diều
nhằm mục đích giúp HS vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong thực tiễn, phục vụ cuộc
sống, trả lời cho câu hỏi “Học xong HS làm được những gì?”. Mục tiêu chính của SGK Tin học
Cánh Diều là hình thành và phát triển năng lực tin học, góp phần hình thành các phẩm chất chủ
yếu và năng lực cốt lõi chung theo yêu cầu của CT GDPT tổng thể năm 2018.
Theo cách tiếp cận phát triển năng lực tin học, SGK Tin học 10 Cánh Diều được biên soạn
theo nguyên tắc:
− Tất cả kiến thức đều được liên hệ với ứng dụng trong thực tế. Mỗi bài học đều yêu cầu
HS giải quyết một vài vấn đề vừa sức với các em trong bối cảnh thực tiễn nhất định để HS phải
vận dụng hiệu quả kiến thức đã học và khuyến khích bộc lộ những sáng tạo tiềm ẩn.
− Hệ thống các bài học và mục tiêu của bài học đều tham chiếu trực tiếp đến YCCĐ cũng
như nội dung giáo dục cốt lõi ở lớp 10 trong chương trình môn Tin học 2018. Những tham
chiếu đó phù hợp với các động từ mô tả mức độ cần đạt trong chương trình, phù hợp với tình
huống sư phạm và nhiệm vụ cụ thể giao cho HS được thiết kế trong bài học. Nội dung kiến
thức, các câu hỏi, các Hoạt động, Luyện tập, Câu hỏi tự kiểm tra đều được đối sánh, lựa chọn
có cân nhắc để đảm bảo đáp ứng đủ các YCCĐ và cả mức độ cần đạt. Sách được thiết kế để
đảm bảo rằng khi mọi bài học đều thực hiện được mục tiêu đặt ra cho bài đó, thì HS sẽ đạt được
YCCĐ của từng chủ đề con, qua đó đạt được mục tiêu của từng chủ đề và mục tiêu của toàn bộ
chương trình.
− Các bài học trong SGK Tin học 10 Cánh Diều thể hiện dạy học tích hợp và phân hoá.
Thực hiện dạy học phân hoá để phát triển được năng lực của mọi HS. Thông tin được trình bày
ở nhiều hình thức khác nhau trong các bài học. Bài tập ở mỗi bài được chia thành mức luyện
tập và vận dụng, trong đó có bài đơn giản, có bài dễ và bài khó hơn. Một số Bài tìm hiểu thêm
nêu những vấn đề mở rộng để HS khá giỏi tự khám phá thêm. Các bài học thể hiện sự quan tâm
tích hợp nội môn, liên thông giữa các chủ đề ở các lớp học, đưa vào nhiều tình huống yêu cầu
sự vận dụng và vận dụng tổng hợp kiến thức môn học khác. Điều đó cũng là để phát triển năng
lực cho HS.

8

1.2. Tiếp cận hoạt động
Ý nghĩa của cách tiếp cận này là bằng hoạt động và thông qua hoạt động tích cực, HS chiếm
lĩnh được kiến thức và chuyển hoá thành hiểu biết của mình, vận dụng được kiến thức vào thực
tiễn. SGK Tin học 10 Cánh Diều thiết kế các hoạt động cho mỗi bài học.
Với HS, nhiệm vụ phải thực hiện trong mỗi hoạt động làm cho HS phải động não, tư duy, phải
triệu hồi các kiến thức và kinh nghiệm sống đã có để giải quyết một tình huống mới:
− Có những hoạt động (HĐ) giúp HS bộc lộ những quan niệm riêng của mình, tự phát hiện
ra mối liên hệ giữa các mục kiến thức để dễ dàng tiếp nhận, hoàn chỉnh dần kiến thức mới. Ví dụ:
Chủ đề A có HĐ 1 và HĐ 2 ở Bài 1, HĐ 1 và HĐ 3 ở Bài 4,…; Chủ đề B có HĐ 2 và HĐ 3 ở Bài 1,
HĐ 3 ở Bài 2,…; Chủ đề D có HĐ 3 ở Bài 1;…
− Có những HĐ mà quá trình giải quyết một vấn đề vừa sức sẽ đem lại cho HS sự trải
nghiệm để các em tự khám phá, tự phát hiện ra quy luật, phát hiện ra một số thông tin mới, từ
đó dễ dàng chiếm lĩnh tri thức mới. Ví dụ: Các HĐ ở Bài 4 của Chủ đề A, HĐ1 ở Bài 1 thuộc
Chủ đề B, Bài 2 thuộc Chủ đề E,…
Với GV, các hoạt động được thiết kế với mục đích:
− Hỗ trợ cho GV về ý tưởng sư phạm để kiến tạo kiến thức mới cho HS, dẫn dắt HS tiếp
thu kiến thức, kĩ năng mới một cách tự nhiên, dễ dàng hơn.
− Hỗ trợ GV trong việc bồi dưỡng ý thức tự học cho HS và trong việc khuyến khích HS
khám phá kiến thức mới cũng như tự đánh giá kết quả học tập của bản thân.
1.3. Tiếp cận đối tượng
Với cách tiếp cận đối tượng, SGK Tin học 10 Cánh Diều đặt mục đích đảm bảo tính phù
hợp của sách với đối tượng HS đồng thời thực hiện được dạy học phân hoá. Lớp 10 là lớp đầu
cấp THPT kế thừa toàn bộ phẩm chất chủ yếu, năng lực cốt lõi cũng như năng lực tin học đã
được hình thành và phát triển ở giai đoạn giáo dục cơ bản. Đây cũng là lớp có tính bản lề chuyển
từ giai đoạn giáo dục cơ bản sang giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, HS đã có khả
năng tập trung cao hơn và tính tự chủ cao hơn.
Những thể hiện chính của cách tiếp cận đối tượng trong sách là:
− Tận dụng những trải nghiệm HS đã có trong cuộc sống để xây dựng kiến thức mới, hình
thành kĩ năng mới cho HS.
− Đặc biệt coi trọng sự phù hợp về tâm lí lứa tuổi, các ví dụ, các tình huống, các minh hoạ
đến từ đời sống gần gũi với các em, gắn kết với các môn học khác. Khối lượng nội dung được
căn chỉnh hợp lí với thời lượng (trung bình dưới 3 trang/1 tiết học).
− Có những câu hỏi đặt vấn đề mở và bài tập tạo điều kiện cho HS được phản biện, tranh
luận. Có thể lấy ví dụ điển hình là một số HĐ ở Bài 1, Bài 2 và Bài 4 thuộc Chủ đề A, HĐ 2
và 3 của Bài 2 thuộc Chủ đề B,…
− Coi trọng phương pháp dạy học trực quan, phát triển tư duy trừu tượng.
− Có thể lấy một số ví dụ điển hình như sau:
9

+ Ở Chủ đề A, kiến thức mới trong mỗi bài học thường bắt đầu bằng những ví dụ cụ thể,
gần gũi. Sau đoạn diễn giải là những kết luận được nhấn mạnh mang tính tổng quát (in màu
xanh) và các hộp thuật ngữ đi kèm (đóng trong khung).
+ Ở Chủ đề E, đưa ra ví dụ trên một phần mềm cụ thể nhưng giới thiệu chức năng cơ bản
được nhấn mạnh là của một loại phần mềm (phần mềm thiết kế đồ hoạ).
+ Ở Chủ đề F, Bài 18 khái quát hoá lại toàn bộ quá trình giải một bài toán bằng lập trình
trên máy tính và tóm tắt lại những yếu tố cơ bản của một ngôn ngữ lập trình bậc cao.
1.4. Tiếp cận hệ thống
a) Tiếp cận hệ thống được thể hiện trong toàn bộ SGK Tin học Cánh Diều:
− Đảm bảo tính logic chặt chẽ trong một mạch kiến thức, giữa lí thuyết và thực hành.
− Đảm bảo tính liên thông giữa các cấp học (nội môn, liên môn).
− Đảm bảo tính kế thừa và nhất quán xuyên suốt từ lớp 3 đến lớp 12. Sách biên soạn với
các nguyên tắc sư phạm, xen kẽ nội dung lí thuyết với thực hành, trừu tượng với trực quan. Các
khái niệm cốt lõi đã được hình thành từ tiểu học phát triển dần ở THCS được bổ sung và làm
sâu sắc hơn ở THPT.
Có thể lấy sự kế thừa và phát triển mạch kiến thức về Thông tin – Xử lí thông tin ở Chủ đề
A xuyên suốt từ tiểu học, qua THCS đến lớp 10 để làm ví dụ minh hoạ. Ở tiểu học, HS mới làm
quen với máy tính cá nhân, nên Chủ đề A có tên gọi là “Máy tính và em”. Lên học ở THCS, HS
đã sử dụng máy tính cá nhân có kết nối mạng cục bộ (mạng LAN) chủ yếu kết nối với cộng
đồng trong lớp, trong trường, sản phẩm làm ra cũng chủ yếu phục vụ cho học tập và sinh hoạt
của những người thân quen. Vì vậy, Chủ đề A có tên gọi là “Máy tính và cộng đồng”. Đến cấp
THPT, mỗi HS đã đứng trước ngưỡng cửa trở thành một công dân cần có trách nhiệm đối với
xã hội, cần có khả năng sử dụng máy tính để làm giàu tri thức và phục vụ xã hội. Để thể hiện
điều đó, Chủ đề A có tên gọi “Máy tính và xã hội tri thức”. Tương ứng với sự mở rộng đó, các
khái niệm và kiến thức liên quan ở các Chủ đề A ở các cấp được biên soạn với sự kế thừa trong
logic chặt chẽ (xin xem giới thiệu Chủ đề A lớp 10 ở mục 2, phần 2, các trang 16, 17).
b) Tổ chức nhóm tác giả tạo điều kiện đảm bảo tính hệ thống của bộ sách:
Để đảm bảo hiện thực hoá các cách tiếp cận trên, đội ngũ 20 tác giả của toàn bộ các bộ
sách Tin học Cánh Diều từ lớp 3 đến lớp 12 là một tập thể thống nhất, được bố trí biên soạn các
bộ sách cho các lớp các cấp theo tiêu chí sau đây:
− Số tác giả SGK lớp tiếp theo phải có ít nhất 1/3 số tác giả của lớp trước đó; có ít nhất 1/3
tác giả SGK cấp THCS đã là tác giả SGK của cấp tiểu học; tương tự có ít nhất 1/3 tác giả SGK
cấp THPT là tác giả SGK cấp THCS. Trên thực tế tiêu chí này đã được đáp ứng, hầu hết các tác
giả ở cấp THPT, cấp tiểu học. Các tác giả nghiên cứu cứu kĩ lưỡng toàn bộ các YCCĐ có liên
quan không chỉ ở các lớp trước đó mà cả các lớp tiếp theo nhằm đảm bảo tính liên thông, kế thừa.
Như vậy, bộ SGK Tin học Cánh Diều tránh được hiện tượng các nhóm tác giả viết ở các
lớp, các cấp hoàn toàn độc lập, rời rạc, khó đảm bảo tính hệ thống trong triển khai chương trình.

10

Các cách tiếp cận trên là nét đặc trưng riêng, là sự ưu việt nổi bật của bộ sách Tin học
Cánh Diều, đảm bảo tính nhất quán về cách tiếp cận, mô hình và cấu trúc,… cho SGK từ lớp 3
đến lớp 12. Ưu điểm nổi bật nêu trên của bộ SGK Cánh Diều tạo nhiều thuận lợi để GV, HS
và các cơ quan quản lí khai thác, sử dụng SGK trong một thể thống nhất, đảm bảo chất lượng
dạy và học môn Tin học.

2. Sách thể hiện được sự hỗ trợ GV triển khai phương pháp dạy học và
kiểm tra đánh giá
Một trong các định hướng cơ bản của Chương trình 2018 là đổi mới cơ bản về kiểm tra
đánh giá. Tập thể tác giả bao gồm các thầy cô giáo ở ĐHSP HN có kiến thức chuyên sâu về
phương pháp dạy học, đang giảng dạy các chuyên đề học tập về Phương pháp dạy học và kiểm
tra đánh giá cho sinh viên học viên Cao học, hướng dẫn NCS về phương pháp lí luận dạy học.
Nhiều tác giả sách là báo cáo viên chủ chốt bồi dưỡng GV trên phạm vi cả nước về các nội
dung nêu trên trong nhiều năm qua, đồng thời là người biên soạn các tài liệu tập huấn cho Bộ
GD &ĐT. Điều đó rất thuận lợi để bộ sách Cánh Diều thể hiện tốt yêu cầu về nội dung đổi mới
dạy học và kiểm tra đánh giá. Trong phần 1 và các mục 1, 2, 3 ở phần 2 tài liệu này đã trình
bày khá chi tiết về việc bộ sách Tin học Cánh Diều hỗ trợ cho GV dạy học và kiểm tra đánh
giá. Một số điểm sau đây được nhắc lại để nhấn mạnh thêm cho tinh thần đổi mới phương pháp
dạy học và kiểm tra đánh giá.
Về phương pháp dạy học:
– Phương pháp dạy học từ trực quan, phát triển dần, tăng cường dần tư duy tổng quát hoá,
trừu tượng hoá được thể hiện rất rõ qua các bài học ở Chủ đề F, G
– Ở Chủ đề E, ngoài các bài học thực hành thuần túy, các bài học lí thuyết thường có các
bài thực hành, thể hiện gắn bó chặt chẽ giữa lí thuyết và thực hành.
– Ở Chủ đề F và Chủ đề E bên cạnh các bài thực hành theo nội dung trực tiếp của bài học,
có bài thực hành tổng hợp, giúp HS vận dụng được kiến thức và kĩ năng ở nhiều bài học để giải
quyết vấn đề có tính thực tiễn, trong đó có sử dụng các kiến thức liên môn.
– Coi trọng dạy học theo dự án. Kế thừa và tăng trưởng dần phương pháp thực hiện dự án
học tập ở các lớp dưới, hoàn chỉnh dần và nâng cao dần khả năng tự chủ tự học của HS. Phương
pháp này thực hiện rõ ràng nhất định hướng: GV là người hướng dẫn , HS là người thực hiện.
Phối hợp tốt hình thức dạy học dự án với các phương pháp dạy học khác để đổi mới phương
pháp giảng dạy và kiếm tra đánh giá, đồng thời phát triển toàn diện 5 thành phần năng lực Tin
họccùng với các phẩm chất cốt lõi và các năng lực chung.
Về kiểm tra đánh giá:
– Thể hiện đổi mới về kiểm tra đánh giá theo tinh thần của Bộ GD&ĐT. Các câu hỏi luyện
tập, vận dụng, tự kiểm tra đánh giá khá đa dạng về hình thức. Có những câu hỏi mở, giúp đánh
giá khả năng tiếp thu khác nhau và mức vận dụng kiến thức bài học khác nhau của HS để GV
có thể điều chính, giúp đỡ HS trong dạy học phân hoá. Hướng dẫn trong các Dự án học tập đã

11

chú ý tạo cơ hội cho HS tự đánh giá sản phẩm của bản thân, của nhóm đồng thời có thể đánh
giá chéo, phát triển năng lực tranh biện, gây hứng thú học tập cho HS.
– Khuyến khích GV sử dụng kết quả đánh sản phẩm như quy định trong TT Số:
22/2021/TT-BGDĐT (ban hành ngày 20/7/2021) để đánh giá, xếp loại HS trung học. Sách Cánh
Diều có nhiều bài luyện tập, vận dụng nhất là các bài thực hành, thực hành tổng hợp, dự án học
tập yêu cầu HS làm ra sản phẩm, điều này giúp GV thực hiện đánh giá qua sản phẩm, giảm bớt
áp lực và thời gian phải ra đề, chấm bài kiểm tra, khuyến khích HS thực học và không phải đối
phó với việc phải làm bài kiểm tra thường xuyên.
– Đánh giá cao những ý tưởng sáng tạo về sản phẩm, đặc biệt những sản phẩm phục vụ
được học tập và cuộc sống một cách thiết thực. Đánh giá cao khả năng chủ động tìm hiểu, học
hỏi thêm để hoàn thiện kiến thức và kĩ năng trong môn học của HS. Khuyến khích các em chia
sẻ ý tưởng hoặc kiến thức mới cho bạn bè.
– Không chỉ đánh giá năng lực tin học mà còn phối hợp đánh giá, nhận xét về năng lực tự
học, giao tiếp hợp tác của HS thông qua cả quá trình học, quá trình thực hiện dự án, qua báo
cáo sản phẩm, khả năng tranh biện, khuyến khích tự đánh giá và đánh giá chéo.

3. Đổi mới về cách trình bày và hình thức của SGK
SGK Tin học 10 Cánh Diều có một số điểm mới so với các quyển sách Tin học THPT
Chương trình 2006. Có một số đánh giá tích cực sau đây được rút ra từ nhận xét của HS, GV ở
các trường dạy thực nghiệm và nhận xét của GV phản biện (có văn bản chính thức):
− Ngôn ngữ diễn đạt trong sáng, dễ hiểu và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí HS lớp 10.
− Hình thức trình bày cân đối, hài hoà giữa kênh chữ và kênh hình, hệ thống kí hiệu, biểu
tượng, kiểu chữ, cỡ chữ là phù hợp.
− Tranh ảnh, bảng biểu, hình vẽ chính xác, rõ ràng, thẩm mĩ, phù hợp với nội dung bài học,
với lứa tuổi HS lớp 10.

VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO, BỔ TRỢ
Ngoài SGK Tin học 10 còn có SGV Tin học 10 và SBT Tin học 10.

1. Sách giáo viên
Bộ SGK Tin học Cánh Diều ở lớp 10 gồm ba quyển: quyển Tin học 10 về nội dung cốt lõi
và hai quyển Chuyên đề học tập tương ứng với hai định hướng ICT và CS. SGV được biên soạn
chung cho cả ba quyển sách nêu trên, do vậy nội dung gồm hai phần lớn:
Phần một. Những vấn đề chung giới thiệu khái quát Chương trình môn Tin học ở cấp
THPT và lớp 10. Những mục tiêu chung, mục tiêu đặc thù của môn học cùng những lưu ý về
yêu cầu cần đạt ở lớp 10 được trình bày ngắn gọn ở đây. Một số điểm mới quan trọng của bộ
SGK Tin học 10 Cánh Diều so với các bộ SGK Tin học trước đây cũng được trình bày ở cuối
phần một này.

12

Phần hai. Những vấn đề cụ thể gồm những hướng dẫn và gợi ý cho GV ở mỗi chủ
đề/chuyên đề và được chi tiết đến từng bài học. Tương ứng với 3 cuốn SGK Tin học ở lớp 10,
phần này được chia thành 3 mục lớn:
I. Phần nội dung cốt lõi
II. Phần chuyên đề học tập định hướng Tin học ứng dụng
III. Phần chuyên đề học tập định hướng Khoa học máy tính
Cả ba mục tương ứng với 3 cuốn SGK đều có chung một cấu trúc. Mở đầu nội dung hướng dẫn
cho mỗi chủ đề là Mục tiêu, tiếp đến là các yêu cầu cần đạt của chủ đề. Đây là căn cứ quan
trọng để triển khai dạy học chủ đề đồng thời là căn cứ để GV và HS đối chiếu trong tự kiểm tra
đánh giá, tự đánh giá kết quả dạy và học chủ đề đó. Với từng bài học, có một số gợi ý về phương
pháp dạy học, về kiểm tra, đánh giá thường xuyên, tiếp theo là những phân tích...